Loading...

Việt Nam, quốc gia khởi nghiệp thế hệ mới?

Posted by BLOG Leave a comment

Kỹ thuật số đã làm hóa lỏng thông tin: thông tin biến thành từng giọt nhỏ, di chuyển tự do, không rào cản sang đầu kia của thế giới, và với tác động của công nghệ, nó tương thích với hình dạng của vật chứa, bộ não của chúng ta.

Nhờ điều này, một nền kinh tế mới được sinh ra trước mắt chúng ta: các nguồn tài nguyên vốn bị xem nhẹ trước đây trở nên dễ tiếp cận, biến các trao đổi kinh tế trở nên phong phú và phức tạp hơn. Ta gọi chúng những dòng chảy phi thương mại : cảm xúc, niềm tin, kiến ​​thức. Chúng ta không biết chính xác làm thế nào để định lượng, phân tách hoặc lưu trữ các luồng thông tin trên, nhưng nhờ khả năng tùy biến trên quy mô lớn mà công nghệ ngày nay mang lại, chúng ta dần có thể nắm bắt các nguồn phi thương mại kể trên, tạo điều kiện để phát triển chúng trên quy mô toàn cầu.

The 5 flows #H2H

Một mặt sự trao đổi các nguồn phi thương mại phá vỡ bức tường giữa đời sống nghề nghiệp và cá nhân, bởi vì nếu một người có thể sống và bày tỏ đầy đủ cảm xúc, quan điểm, sự tự tin của họ ở nơi làm việc giống như ở nhà, vậy thì không còn khác biệt giữa hai khía cạnh cuộc sống.

Mặt khác, việc này cho phép tạo ra các mô hình kinh tế mới: ví dụ Facebook là một nền tảng khổng lồ nơi chúng ta chia sẻ các thông tin cá nhân như “Tôi đã ăn bánh mì”, những cảm xúc với những ký hiệu mặt cười và sự tin tưởng với tính năng thích “Like” và chia sẻ “Share”

Trên thực tế, tất cả các doanh nghiệp GAFA (Google, Apple, Facebook, Amazon) đã đưa các luồng phi thương mại này vào trong cốt lõi hoạt động của họ, đây là một tính năng đáng chú ý của các doanh nghiệp 4.0.

Về mặt cơ học, các nền tảng này cạnh tranh hơn khi chúng mở rộng, bởi vì có trong tay nhiều dữ liệu cho phép cá nhân hóa tốt hơn, mang lại trải nghiệm tốt hơn cho người sử dụng, do đó hiệu suất tốt hơn. Động lực này tự động dẫn đến sự xuất hiện của nền tảng độc quyền tự nhiên trong tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế. Và bởi vì nền kinh tế được toàn cầu hóa, các nền tảng này trở thành nền tảng độc quyền toàn cầu.

Điều này dẫn đến việc đặt lại câu hỏi về chủ quyền của các quốc gia: ngày nay Facebook hiểu người Việt nhiều hơn cả chính phủ và về mặt kinh tế, các nền tảng khai thác rất nhiều giá trị từ các lãnh thổ nơi họ có thể thâm nhập để tập trung về quốc gia bản địa của họ (hoặc trong thiên đường thuế). Các tấm pin mặt trời của Trung Quốc được bán với phần mềm điều khiển từ xa qua internet mà dữ liệu được lưu trữ trên các máy chủ Trung Quốc. Ở quy mô nhỏ, nó tiện dụng. Ở quy mô lớn, chính sự độc lập về năng lượng của chúng ta đang bị đe dọa. Các thế lực nước ngoài sử dụng công nghệ tiên tiến hơn để tước đoạt sự độc lập của người dân, như chúng ta thấy đã từng xảy ra trong lịch sử.

Điều này cũng thách thức mô hình kinh doanh mà đơn vị cơ sở là doanh nghiệp cổ phần. Phần lớn giá trị các nền tảng như Uber, Grab, AirBnB không phải do nhân viên của các nền tảng này tạo ra, mà hoàn toàn từ bên ngoài bởi những người dùng biết lái xe, nhận hàng, giao hàng.

Đối mặt với sự phát triển này, để bảo vệ chủ quyền của đất nước cũng như giữ vững vị thế là một trong những nền kinh tế năng động nhất trên thế giới, chúng ta phải quản lý để điều tiết các nền tảng nước ngoài cũng như thúc đẩy sự ra đời, phát triển của các nền tảng nội địa, trong đó có ít nhất là một nền tảng phát triển ra toàn cầu.

Để đáp ứng những thách thức này, ta cần phải thay đổi thói quen của các cá nhân trên quy mô lớn, tạo nên sự đổi mới. Cũng cần chú ý rằng có ba dạng đổi mới: đổi mới bền vững, đổi mới hiệu quả và đổi mới đột phá.

  • Đổi mới bền vững là việc cải thiện dần dần phương thức sản xuất thông thường. Điều này có ít tác động đến việc làm và đòi hỏi ít vốn.
  • Đổi mới hiệu quả là làm tăng năng suất đáng kể cho cùng một quy trình sản xuất sản phẩm. Quá trình tự động hóa này sẽ dẫn đến tiêu giảm việc làm và tối ưu hóa chi phí sản xuất, do đó giải phóng vốn.

Đổi mới đột phá là hình thức tăng năng suất hiệu quả cực lớn khiến dịch vụ trở nên dễ tiếp cận với các thị trường mới, thường có quy mô lớn hơn rất nhiều nhưng với tỷ suất lợi nhuận thấp hơn. Những doanh nghiệp lâu đời trong các lĩnh vực thường tự vệ bằng cách tập trung vào phân khúc cao cấp nhất, nơi những doanh nghiệp mới sẽ bước vào thách thức họ một khi sự thống trị của những doanh nghiệp này đối với thị trường vừa và nhỏ đã được thiết lập. Sự đổi mới này đòi hỏi rất nhiều vốn, nhưng nó cũng là sự đổi mới duy nhất có khả năng tạo ra nhiều việc làm.

See Clayton Christensen

Để tạo điều kiện cho đổi mới đột phá, một môi trường phát triển kinh tế thuận lợi là cần thiết, bao gồm:

Chuyên môn: nguồn nhân lực có trình độ và kinh nghiệm. Với công nghệ mới, hợp tác trao đổi từ xa trở nên dễ dàng hơn và việc tập trung tất cả các nhân tài trong một tòa nhà duy nhất để gặp nhau mỗi ngày đã không còn bắt buộc. Tuy nhiên, việc gặp gỡ trao đổi thường xuyên vẫn rất quan trọng, trong cùng một thành phố hoặc cùng một khu vực.

Vốn: nguồn tiền có sẵn để đầu tư vào các dự án rủi ro cao. Việt Nam đang đối mặt với hai khó khăn:

  1. Không có người có kinh nghiệm trong đầu tư mạo hiểm, trong khi Hoa Kỳ đã thực hiện điều này qua nhiều thế hệ. Israel đã xoay sở để vượt qua trở ngại này bằng cách áp dụng bí quyết của Mỹ.
  2. Không thiếu các kênh đầu tư khác an toàn hấp dẫn hơn cho người đầu tư. Với một nền kinh tế có tốc độ phát triển mạnh, thật sự khó khăn để chấp nhận rủi ro với một dự án khởi nghiệp có thể kiếm được lợi nhuận hơn 1000 lần nhưng chỉ có 1% cơ hội thành công, trong khi việc tiếp cận các dự án có lợi nhuận bảo đảm 20%, ví dụ như dự án bất động sản, lại vô cùng dễ dàng.

Tinh thần cách tân: Doanh nhân khởi nghiệp là những người tưởng tượng ra những điều chưa từng tồn tại và đặt tất cả công sức vào để biến nó thành hiện thực. Để làm được, họ cần phải có tinh thần sáng tạo và tham vọng thách thức hoàn cảnh hiện tại để kiểm thử các khả năng khác nhau. Một môi trường khuyến khích các phép thử và sai một sản phẩm mới là điều kiện thuận lợi giúp phát triển tinh thần cách tân. Với góc nhìn này, có thể xem các doanh nhân khởi nghiệp là những người nghệ sĩ.

Một môi trường thuận lợi không đơn giản là sự phát triển mạnh mẽ các yếu tố kể trên, mà cần có sự giao thoa giữa các yếu tố, do đó cần có sự lãnh đạo cần thiết để tạo ra sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chủ thể. Pha trộn giữa nghệ sĩ, doanh nhân và nhà tài chính. Chúng ta không cần xây dựng các khu chuyên biệt lớn cho từng đối tượng, ngược lại, ta cần tạo ra một đô thị để những đối tượng này có thể gặp gỡ giao lưu ngay trong thời gian làm việc, đi ăn hay thư giãn.

Nếu cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 là một nhà máy lớn mà chúng ta vẽ nên kế hoạch xây dựng, thì cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 sẽ là một cái cây mọc trong khu rừng: chúng ta mang đến nước, ánh sáng, đất, nhưng chúng ta không thể can thiệp để nó lớn nhanh hơn. Cây sẽ tự thích nghi trong mối quan hệ tương quan với hệ sinh thái mà ta đã tạo dựng, để rồi có thể kết trái, đơm hoa.

Leave a comment